Η Εξέλιξη των Συνταξιοδοτικών Σχεδίων στην Ελλάδα

Το 2016,η πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ υπό τον Κατρούγκαλο προκάλεσε σοκ με την κατάργηση των επικουρικών συντάξεων. Οι έντονες αντιδράσεις ανάγκασαν το σχέδιο του Ντέκλαν Κοστέλο, εκπροσώπου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην τρόικα, να επιστραφεί στις Βρυξέλλες. Ο ΣΥΡΙΖΑ υιοθέτησε άκριτα αυτό το σχέδιο και έτσι προήλθε το «Ασφαλιστικό Κατρούγκαλου», που περιλάμβανε περικοπές άνω του 18% στις κύριες συντάξεις, οι οποίες προστέθηκαν στις προηγούμενες μειώσεις από τα μνημόνια. Η Νέα Δημοκρατία τότε διακήρυττε ότι θα καταργούσε τον νόμο Κατρούγκαλου (Νόμος 4387/16). Ωστόσο, δεν μόνο δεν ακυρώθηκε ο νόμος αυτός αλλά η κυβέρνηση εφαρμόζει τώρα πλήρως το αρχικό σχέδιο της τρόικας για την κατάργηση των επικουρικών συντάξεων.

Η διαδικασία αυτή συμβαίνει με δύο βασικούς τρόπους: Πρώτον, μέσω της δημιουργίας του κεφαλαιοποιητικού ταμείου ΤΕΚΑ για τους νέους εργαζόμενους και τους νεοεισερχόμενους στην αγορά εργασίας. Αυτό σημαίνει ότι το επικουρικό ΕΤΕΑΕΠ δεν θα λαμβάνει νέες εισφορές από αυτούς τους ασφαλισμένους. Χωρίς αυτές τις εισφορές ένα αναδιανεμητικό ταμείο οδηγείται σε κλείσιμο, αν και προσωρινά καλύπτεται εν μέρει από τον κρατικό προϋπολογισμό.Έτσι έχει γίνει ουσιαστικά ελλειμματικό το επικουρικό ταμείο.

Δεύτερον, κατά τη διάρκεια των τελευταίων τεσσάρων ετών οι κύριες συντάξεις έχουν υποστεί αναπροσαρμογές ενώ οι επικουρικές παραμένουν «παγωμένες». Η κριτική προς την κυβέρνηση αφορά όχι μόνο την αδυναμία αλλαγής του Νόμου Κατρούγκαλου αλλά και την επιστροφή στο αρχικό σχέδιο Κοστέλο που οδηγεί σε στασιμότητα τις επικουρικές συντάξεις.

Οικονομικές Απωλειές

Οι απώλειες στις επικουρικές συντάξεις εκτιμώνται στα 740 εκατομμύρια ευρώ για περίπου 1,3 εκατομμύρια ασφαλισμένους κατά τη διάρκεια της τελευταίας τετραετίας. Από το 2023 που ξεκίνησαν οι αναπροσαρμογές στις κύριες συντάξεις, οι επικουρικές παρέμειναν χωρίς καμία αύξηση λόγω της εφαρμογής της ρήτρας «μηδενικού ελλείμματος»: δηλαδή καταβάλλονται όσοι είναι οι εισφερόμενοι πόροι.

Έτσι αν ο μηχανισμός του e-ΕΦΚΑ δεν αποφέρει έσοδα ή αν οι νέοι ασφαλισμένοι (μέχρι 35 ετών) ενταχθούν στο κεφαλαιοποιητικό ΤΕΚΑ ενώ μέρος μόνο των απωλειών καλύπτει ο δημόσιος τομέας – αυτά είναι αδιάφορα καθώς οι επικουρίες παραμένουν στάσιμες. Ακόμα κι αν έχουν γίνει αυξήσεις στις κύριες συντάξεις κάτω από τον επίσημο πληθωρισμό από το 2023 δημιουργούν μια ψευδή αίσθηση αύξησης.

Στην πραγματικότητα τις τελευταίες χρονιές η συνολική αύξηση των κυρίων συντάξεων φθάνει στο ποσοστό του 16,37%, ενώ ο επίσημος πληθωρισμός υπερβαίνει το 19%. Αυτή η κατάσταση προκαλεί αναστάτωση καθώς δίνεται ως αύξηση μόνον ένα τμήμα του πληθωρισμού μαζί με ένα ποσοστό επί του ΑΕΠ – κάτι που οδηγεί σε χαμηλές αναπροσαρμογές συγκριτικά με τον Δείκτη Τιμών Καταναλωτή.

Tην ίδια στιγμή η μηδενική αναπροσαρμογή στις επικουρίες διατηρεί σταθερό τον σχετικό προϋπολογισμό στα τέσσερα δισεκατομμύρια πεντακόσια εκατομμυρίων ευρώ με αποτέλεσμα να χάσουν περίπου τόσα χρήματα οι δικαιούχοι τους.

• 348,7 εκατ.: Το ποσό για φέτος (αυξήσεις κυρίως)
• 145,5 εκατ.: Για φέτος (αυξήσεις)
• 120 εκατ.: Για επόμενο έτος (αναμένονται αυξήσεις)
• 122,8 εκατ.: Για φέτος (αναμένονται αυξήσεις)

Eάν είχε εφαρμοστεί παρόμοια πολιτική όπως αυτή για τις κύριες και στις επικούρες θα μπορούσαμε σήμερα να έχουμε κονδύλι ύψους πέντε δισεκατομμυρίων τετρακοσίων χιλιάδων ευρώ – δηλαδή μια σημαντική αύξηση κατά ποσοστό ίσο με εκείνο που ισχύει στους άλλους κλάδους ασφάλισης!

Aυτό έχει οδηγήσει στη δημιουργία ενός μικρού πλεονάσματος στον κλάδο επικούρησης ύψους περίπου τετρακοσίων εκατομμυρίων ευρώ – ποσό αρκετό ώστε να χρησιμοποιηθεί σε μικρού μεγέθους αυξήσεις πριν τις εκλογές του 2027!