TEFAF: Η Πολυτέλεια και η Δύναμη της Τέχνης
Στο εσωτερικό του Park Avenue Armory στο Μανχάταν, η ατμόσφαιρα θύμιζε λιγότερο μια κλασική έκθεση τέχνης και περισσότερο μια τελετή που αποτύπωνε τη δύναμη της παγκόσμιας οικονομικής ελίτ. Συλλέκτες, σύμβουλοι τέχνης, κληρονόμοι από μεγάλες οικογένειες και δισεκατομμυριούχοι με τσάντες Birkin στα χέρια τους περίμεναν υπομονετικά στην ουρά για την VIP προεπισκόπηση της TEFAF, μιας από τις πιο σημαντικές διεθνείς φουάρ τέχνης και αντικών που μεταφέρει κάθε χρόνο το επίκεντρο της αγοράς τέχνης από το Μάαστριχτ στη Νέα Υόρκη.
Η σκηνή έμοιαζε σχεδόν σουρεαλιστική,σαν μια υπερπολυτελή εκδοχή ενός τηλεπαιχνιδιού μαζικής κατανάλωσης: μόλις άνοιξαν οι πύλες ασφαλείας,οι επισκέπτες ξεχύθηκαν στους ανθοστόλιστους διαδρόμους αναζητώντας έργα αξίας εκατομμυρίων δολαρίων αντί για προϊόντα σούπερ μάρκετ. Ωστόσο, φέτος η διοργάνωση είχε έναν ακόμη πιο έντονο παλμό. Η ανάκαμψη των χρηματαγορών και η διάθεση για επίδειξη πλούτου ενισχύθηκαν από τα δίσκους με δωρεάν ροζέ σαμπάνια που κυκλοφορούσαν αδιάκοπα στον χώρο, δημιουργώντας μια αίσθηση οικονομικής ευφορίας αποκομμένη από τις γεωπολιτικές κρίσεις.
Πόλεμοι, πληθωρισμός ή ενεργειακές κρίσεις φαίνονταν να μην επηρεάζουν ιδιαίτερα τους επισκέπτες που περιδιάβαιναν στις αίθουσες των 55.000 τετραγωνικών ποδιών (5.109 τ.μ). Η Γουέντι Γκούντμαν του περιοδικού new York περιγράφει το κλίμα με πέντε επαναλήψεις της ίδιας λέξης: «Χρήμα, χρήμα, χρήμα, χρήμα, χρήμα».Γύρω της αντηχούσαν συνομιλίες σε γλώσσες όπως τα γερμανικά και τα γαλλικά μαζί με διαφορετικές εκδοχές αγγλικών που συνόδευαν το διεθνές jet set.
Η TEFAF λειτουργεί ως βιτρίνα πολιτισμού αλλά και ως δείκτης της αγοράς τέχνης. Οι μεγάλοι οίκοι δημοπρασιών όπως οι Christie’s και Sotheby’s προγραμματίζουν να διαθέσουν μέσα στην εβδομάδα έργα αξίας άνω των 2,6 δισ. δολαρίων. Στη λίστα περιλαμβάνονται κομμάτια από συλλογές γνωστών προσωπικοτήτων όπως ο S.I. Newhouse ή η agnes Gund — ένα γεγονός που επαναφέρει δυναμισμό σε μια αγορά που πρόσφατα παρουσίασε σημάδια κόπωσης.
Μάλιστα έντεκα έργα εκτιμάται ότι θα ξεπεράσουν τα 50 εκατομμύρια δολάρια το καθένα! Μέσα σε αυτή την επίδειξη πλούτου όμως η έμπορος Ζαν Γκρίνμπεργκ Ρόχατιν εξέφρασε ανησυχία σχετικά με τη μετατόπιση των κοινωνικών αξιών μιλώντας στους Times της Νέας Υόρκης: «Το σύστημα κοινωνικού κύρους έχει πλέον στραφεί σχεδόν αποκλειστικά προς τον πλούτο» σημείωσε.
Ωστόσο η TEFAF γνωρίζει καλά ότι η πολυτέλεια δεν περιορίζεται μόνο στα έργα τέχνης αλλά επεκτείνεται σε όλη την εμπειρία του χώρου. Ανάμεσα στα περίπτερα κυκλοφορούσαν σερβιτόροι ντυμένοι κομψά ανοίγοντας επιδέξια στρείδια υπό τον όρο “Oystertainment”, προσφέροντας έτσι μία μοναδική αισθητική εμπειρία όπου κάθε κατανάλωση γίνεται performance.
Λίγο παρακάτω στο περίπτερο Galerie Chastel-maréchal από το Παρίσι ο Αλεξάντρ Μαρεхάλ ανέφερε τη βασική διαφορά μεταξύ παλιών συλλεκτών και νέας γενιάς υπερπλουσίων: τους συμβούλους τους οποίους έχουν γύρω τους για στρατηγικές αγορές αξιολογώντας όχι μόνο την αισθητική αλλά κι άλλους παράγοντες όπως είναι οι πιθανότητες μεταπωλήσεων στο μέλλον.
Aυτό δεν σημαίνει ότι έχει χαθεί εντελώς η αγάπη για την τέχνη· σύμφωνα με τη Σιμόνα Φαντινέλι σύμβουλο τέχνης στη Ζυρίχη παραμένει βαθιά συναισθηματική καθώς παρουσίασε ένα σπάνιο διάτρητο έργο του Lucio Fontana αξίας άνω του ενός εκατομμυρίου δολαρίων στον πελάτη της υποστηρίζοντας πως αυτή είναι μία εμπειρία μεταμορφωτικής δύναμης!
Pίσω λοιπόν απ’ τις επενδύσεις κι τα ποσά υπάρχουν υποσχετικές πως ακόμα μπορεί να υπάρξει ομορφιά ως σύμβολο δύναμης κι κοινωνικής ταυτότητας!