«Ειδική περίπτωση» της ευρωζώνης παραμένουν οι ελληνικές συστημικές τράπεζες, καθώς σχεδόν τέσσερα στα δέκα ευρώ των εποπτικών τους κεφαλαίων εξακολουθούν να στηρίζονται στην αναβαλλόμενη φορολογία, ενώ σε άλλες χώρες της ευρωζώνης που χρησιμοποίησαν την ίδια προσέγγιση, η εξάρτηση αυτή έχει μειωθεί.
Η Ελλάδα δεν είναι η μοναδική χώρα στην Ευρώπη που έχει υιοθετήσει αυτόν τον μηχανισμό, αλλά είναι η μόνη όπου η εξάρτηση παραμένει τόσο υψηλή. Στην Ιταλία, για παράδειγμα, το αντίστοιχο ποσοστό μειώθηκε από 23% του CET1 το 2016 σε 6% το 2025, ενώ στην Ελλάδα παραμένει πάνω από 40%.
Αναβαλλόμενες φορολογικές πιστώσεις στις συστημικές τράπεζες
Στο τέλος του 2025 οι Αναβαλλόμενες Φορολογικές Πιστώσεις (DTC) ανήλθαν περίπου σε 11,5 δισ.ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 43,4% των βασικών εποπτικών κεφαλαίων (CET1) των ελληνικών συστημικών τραπεζών.
Aυτό σημαίνει ότι σχεδόν τέσσερα στα δέκα ευρώ των βασικών εποπτικών κεφαλαίων στις συστημικές τράπεζες συνεχίζουν να εξαρτώνται από κρατικά προστατευμένες φορολογικές απαιτήσεις και όχι από μετοχικό κεφάλαιο ή αποθεματικά.
Για την Εθνική Τράπεζα, τα DTC αντιστοιχούν περίπου στο 38% των εποπτικών κεφαλαίων CET1. Για την Πειραιώς το ποσοστό φτάνει περίπου το 57%, για την Alpha Bank είναι στο 44%, και για την Eurobank ανέρχεται στο 37%.
►Έρχεται το τέλος των ATM: Κοστίζουν ακριβά στις τράπεζες και… συρρικνώνονται
Aυτός ο «ελέφαντας στο δωμάτιο» αποτελεί μια προσωρινή λύση που δημιουργήθηκε για να καλύψει τις ζημιές του PSI και τα κόκκινα δάνεια. Ωστόσο, περισσότερο από μία δεκαετία αργότερα εξακολουθεί να αποτελεί θεμέλιο λίθο για τα εποπτικά κεφάλαια των τραπεζών.
Anτίστοιχοι μηχανισμοί έχουν εφαρμοστεί επίσης στην Ιταλία, την Ισπανία, και την Πορτογαλία. Το έτος 2015 οι μετατρέψιμες φορολογικές απαιτήσεις ήταν γύρω στο 22% των ιδίων κεφαλαίων στην Ιταλία, στο18% στην Ισπανία και στο23% στην Πορτογαλία έναντι του εντυπωσιακού ποσοστού του46 % που καταγράφηκε τότε στη Ελλάδα. Η ελληνική εξάρτηση υπερδιπλάσια συγκριτικά με τις περισσότερες άλλες χώρες της περιοχής.
Sτις υπόλοιπες χώρες όμως η επιβάρυνση αυτή υποχώρησε σημαντικά καθώς οι τράπεζές τους αξιοποίησαν αυτές τις πιστώσεις μέσω φορολογικών συμψηφισμών ή αντικατέστησαν αυτές τις απαιτήσεις με κέρδη προερχόμενα από τη δραστηριότητά τους.
Aπό όλες τις περιπτώσεις η Ιταλία προσφέρει τη πιο καθαρή σύγκριση. Σύμφωνα με πρόσφατη αξιολόγηση του ΔΝΤ σχετικά με το χρηματοπιστωτικό σύστημα της χώρας αυτής, οι μετατρέψιμες αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις μειώθηκαν δραματικά από το23 %του CET1 το2016 σε μόλις6 % μέχρι το2025 .
Sτην Ελλάδα ωστόσο η αποκλιμάκωση εξελίσσεται πολύ πιο αργά.Tον Ιούνιο του2024 , τα DTC παρέμεναν στα12 ,5 δισ .ευρώ , εκπροσωπόντας50 %τουCET1και41 %του συνόλουτων εποπτικών ιδίωνκεφαλαίων . Η ίδιαηΤράπεζατης Ελλάδος σημείωνε ότι λόγω αυτής της σύνθεσης «η ποιότητατων εποπτικώνκεφαλαίωντων ελληνικώντραπεζώνπαραμένειχαμηλή».
< p > Στο τέλοςτου2025 , σύμφωναμετην τελευταία αξιολόγησητουΔΝΤ , ταDTC είχαν υποχωρήσειστα11 ,5 δισεκατομμύριαευρώ αλλά συνέχιζαν νααντιστοιχούνστo43 ,4 %τουCET1 .
< p > ►Οι10 υπερδανεισμένες επιχειρήσειςκαιοι« καμπάνες »τουΔΝΤγια« συστημικόκίνδυνο »στιςτράπεζες
< p > Υπολογίζεται βάσειεκτιμήσεωντραπεζώνκαιεταιρειών αξιολόγησης ότι μέχριτέλος2026 ο μέσος δείκτης γιάτες τέσσσερις συστημικέστράπεζες θα διαμορφωθεί κοντάστο40 %.
< p > ΣτηνPορτογαλία έως τονΙούνιο του2025 είχαν καταβληθεί σωρευτικώςπερίπου1 ,24 διςευρώφορολογικώνπιστώσεωνστα πλαίσια ειδικού καθεστώτος . Αυτό δεν αντανακλά όμως σήμερα υπόλοιποDTC στους πορτογαλικούςτραπεζικούς ισολογισμούς αλλά σίγουραείναι πολύ χαμηλότερος αριθμός . ΣτηνI σπανία μια μεγαλύτερητραπεζικήαγοράπου ξεπερνά κατά πολύ τη διάστασητης ελληνικής αγοράς παρέμεναν μέχριτέλους2024 περίπου30 διsευρώφορολογικων απαιτήσεων(DTA) πού μπορούν υπό προϋποθέσεις ν’αναγνωριστούν ως απαιτητές απ’τον Δημόσιο.< / P >
< P > Έτσι λοιπόνηΕλλάδα δεν αποτελειμια εξαίρεση όσον αφοράτη χρήση αυτού του μηχανισμού αλλαξεως προς τη σημαντική υψηλή εξάρτηση πού έχουντα τραπέζικακεφάλαιά απ’τους αναβαλλόμενους φόρους.< / P >
< P >< Strong >< I Talia>< I Talia>< I Talia>< / STRONG >< B R /> Παρόλο πού είχε ήδη περιορίσει κατά πολύ τον όγκο μετατρέψιμωνφορολo γιών έως6 %τότε προχώρησε σε νέους περιορισμούς σχετικά μ’ αυτόν τον μηχανισμό.< / B R /> Περιορίστηκε έτσι δυνατότητατων τραπέζων ν’αναγνωρίζουν νέουςαναβαλλόμενους φόρους(DTA) ως κρατικές προστατευμένεςφορείδες( DTC ). Ταυτόχρονα καθυστέρησαν κάποιου είδους εκπτώσειςφορo λογίας ώστε ν’ενίσχυθούν άμεσα εισφορές προς δημόσιο.< / P >
T τι ακριβώς είναι;
Teh deferred tax asset (DTA) is essentially a right to reduce future taxes owed by the bank due to previous losses incurred during certain periods; these losses can be gradually offset against future profits when they arise and thus lower the tax burden of the bank in those years.
In Greece these claims are primarily linked to losses from the haircut of Greek bonds (PSI), and also provisions and losses from non-performing loans.
However a simple DTA has value only if the bank generates sufficient future profits; without profits there are no taxes to offset against.
In Greece banks were allowed to convert DTAs into definitive claims against the state—i.e., into DTC—and record them on their balance sheets without removing them from their CET1 capital.
This special treatment allows banks to show higher CET1 ratios.
In exchange for this arrangement it was stipulated that rights would be issued for share acquisition in favor of the state so that there could be potential government participation in these banks.
However these funds are considered lower quality because they do not originate from equity capital or retained earnings. For instance if a bank shows €100 in CET1 and €43 comes from DTC then only €57 represents “real” capital. Both amounts count towards regulatory ratios but they do not have equivalent financial quality.
Capital contributed by shareholders or generated through retained earnings can be used directly for absorbing losses while DTC is an accounting claim that derives its value from potential offsets with future taxes and under specific conditions may rely on government obligations recognizing it as a valid claim.
This creates issues when absorbing losses becomes necessary since it increases ties between banks and government especially at times when economic pressures mount.
This is why IMF reports emphasize accelerating detachment of banking balance sheets from deferred taxation mechanisms; while acknowledging direct links between Greek banks and public finances have diminished they also highlight risks posed by potential state liabilities arising from both DCTs and publicly guaranteed securitizations like “Hercules” which could trigger negative market reactions during severe crises.
Similar concerns are echoed in reports by Bank of Greece which repeatedly acknowledges low quality within banking supervisory capital due largely to heavy reliance on DTAs advocating gradual supervisory reductions over time so long as profitability remains intact allowing retention of portions thereof as actual capital while reducing more DTAs off their respective CETs improving overall composition thereof.
Banking authorities warn however sudden cessation regarding tax offsets might compel institutions write down meaningful portions related assets leading serious declines within respective capitals across boardrooms nationwide.
The four systemic lenders have begun removing DTAs earlier than scheduled timelines aiming limit such burdens down towards twenty-thirty percent range relative CETS before end twenty-seven targeting complete elimination around thirty-two thirty-four instead initial forty-one deadlines set forth previously outlined plans .
To replace such assets without jeopardizing critical ratios lenders must generate retain adequate real equity derived operational gains .yet this implies greater dividend distributions alongside stock buybacks will diminish available resources needed substitute existing deferred credits effectively hindering progress made thus far.
Despite ongoing challenges institutions persist generous payout policies reaching fifty percent last year intending raise distribution rates sixty percent moving forward .
Real test though looms ahead economic downturn cycles where profit margins tighten necessitating high-quality reserves become paramount necessity .
Only then will we ascertain whether “elephant room” truly shrank or merely concealed beneath current robust earnings levels .