Η «Φοιτητική Λίστα» σημείωσε μια πρωτοφανή εκλογική επιτυχία στη Σερβία, καταφέρνοντας να νικήσει τον επί χρόνια ηγέτη Αλεξάνταρ Βούτσιτς, κάτι που σε άλλες χώρες θα φαινόταν σχεδόν αδύνατο. Ωστόσο, όπως αναφέρει το ρεπορτάζ του Reuters, η πραγματική πρόκληση τώρα είναι η διακυβέρνηση της χώρας, για την οποία οι φοιτητές και οι υποψήφιοι τους δεν διαθέτουν εμπειρία. Πίσω από τους πανηγυρισμούς για την ήττα του Βούτσιτς κρύβονται σημαντικά ερωτήματα που απαιτούν απαντήσεις:
- Ποιος θα αναδειχθεί ως πρωθυπουργός από αυτό το κίνημα που δεν έχει σαφή ηγεσία;
- Ποιες πολιτικές προτίθεται να εφαρμόσει;
- Μπορεί μια ομάδα άγνωστων πολιτικών προσώπων χωρίς προηγούμενη εμπλοκή με κόμματα να παραμείνει ενωμένη και να διαχειριστεί τις οικονομικές προκλήσεις καθώς και τις διεθνείς σχέσεις;
Οι απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα θα καθορίσουν τη σταθερότητα της Σερβίας -της μεγαλύτερης οικονομίας στα Δυτικά Βαλκάνια- καθώς και τις σχέσεις της με χώρες όπως η Κίνα και η Ρωσία αλλά και με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με το Reuters, αυτή η νίκη μπορεί να οδηγήσει σε ευρείες θεσμικές αλλαγές επικεντρωμένες στην καταπολέμηση της διαφθοράς και τη βελτίωση των δημόσιων υπηρεσιών. Παράλληλα όμως υπάρχουν ανησυχίες σχετικά με την αντίσταση των γραφειοκρατικών μηχανισμών στις μεταρρυθμίσεις.
Το κίνημα ξεκίνησε μετά τον θάνατο 16 ανθρώπων λόγω κατάρρευσης στεγάστρου σε σιδηροδρομικό σταθμό στο Νόβι Σαντ το 2024. Οι φοιτητές που συμμετείχαν στις διαδηλώσεις ζητούσαν λογοδοσία για τα γεγονότα αυτά καθώς επίσης τερματισμό της διαφθοράς. Αν κι δεν υπήρξε κάποια συγκεκριμένη προσωπικότητα ως αρχηγός του κινήματος, οι φοιτητές απέκτησαν ευρεία υποστήριξη επιλέγοντας 250 εκπροσώπους από διάφορους επαγγελματικούς χώρους για τις εκλογές.
Το κίνημα έχει ήδη παρουσιάσει κάποιες θέσεις σχετικά με ένα πρόγραμμα κατά της διαφθοράς μέσω θεσμικών μεταρρυθμίσεων.Δεν αναγνωρίζει το Κοσσυφοπέδιο -την πρώην νότια επαρχία που δήλωσε ανεξαρτησία το 2008-,αλλά σκοπεύει να διεξάγει δημοψήφισμα σχετικά με την ένταξη στην ΕΕ.
Σημαντικές προσωπικότητες πίσω από τη Φοιτητική Λίστα
Ανάμεσα στους υποστηρικτές περιλαμβάνονται ο καρδιολόγος Ίλια Σρντάνοβιτς, ο πρώην διοικητής της κεντρικής τράπεζας Ντέγιαν Σόσκιτς καθώς και ο καθηγητής Ραντομίρ Σάιτσιτς από το Πανεπιστήμιο του Βελιγραδίου.Ωστόσο παραμένει ασαφές αν κάποιος εξ αυτών θα αναλάβει κυβερνητικό αξίωμα ή αν οι υποψήφιοι μπορούν να σχηματίσουν μια συνεκτική κυβέρνηση ώστε να αξιοποιηθεί πλήρως η κοινοβουλευτική πλειοψηφία τους.
Σύμφωνα με τον νόμο στη Σερβία, οι νέοι υποψήφιοι έχουν περιθώριο 90 ημερών για τον σχηματισμό κυβέρνησης μετά τη σύγκληση του κοινοβουλίου μόλις ανακοινωθούν τα τελικά αποτελέσματα των εκλογών. Ο χρόνος είναι κρίσιμο στοιχείο δεδομένου ότι πρέπει να εγκριθεί ο προϋπολογισμός πριν τελειώσει το έτος ενώ παράλληλα αυξάνονται τόσο δημόσιο όσο και ιδιωτικό χρέος.
“Απαιτείται αποτοξίνωση” των κρατικών θεσμών μετά από τόσα χρόνια κυβερνητικής παρουσίας του Βούτσιτς”,δήλωσε ο Μπόζο Πρέλεβιτς δικηγόρος στο Βελιγράδι κι πρώην υφυπουργός Εσωτερικών προσθέτοντας ότι το κόμμα SNS υπό τον Βούτσιτς θα αντισταθεί σθεναρά στις αλλαγές αυτές.
Dιεθνείς σχέσεις υπό εξέταση μετά τη νίκη
Sτην Ρωσία όπου παραδοσιακά θεωρείται σύμμαχος της Σερβίας στον ενεργειακό τομέα, εκπρόσωπος του Κρεμλίνου απέφυγε συγχαρητήρια προς τους φοιτητές ενώ εξέφερε σεβάσμια λόγια προς τον Βούτσιτς.”Σε πολλές περιπτώσεις βλέπουμε τη Ρωσία ως ιστορικά σημαντικό μας εταίρο”, ανέφερε εκπρόσωπος των φοιτητών Γιόβο Μπάκιτιć δηλώνοντας πως δεν προβλέπονται αλλαγές στην εξωτερική πολιτική έναντι στη Ρωσία.
Tα μάτια είναι στραμένα επίσης στην Ουκρανία όπου εξελίξεις μπορεί ενδεχομένως να επηρεαστούν λόγω των σχέσεων μεταξύ Σεβετίας-Ρωσίας ενώ Ευρωπαίοι αξιωματούχοι έχουν ήδη δηλώσει έτοιμοι να βοηθήσουν στη μάχη κατά της διαφοράτας.