Η Δύναμη της Συλλογικότητας στην Επιχειρηματικότητα

Στον σύγχρονο κόσμο των επιχειρήσεων, η έννοια της επιτυχίας συχνά παραλληλίζεται με στρατηγικές πολέμου. Οι αγορές θεωρούνται πεδία μάχης, οι αντίπαλοι ως απειλές και η κυριαρχία ως ο μοναδικός στόχος. Φαίνεται ότι μια επιχείρηση μπορεί να ευημερήσει μόνο αν κάποια άλλη αποτύχει. Ωστόσο, ένα μικρό χωριό στην Ιαπωνία έχει προσφέρει ένα εντελώς διαφορετικό μοντέλο επιτυχίας από το 1925.

Εκείνη τη χρονιά, ένας σεισμός 6,8 Ρίχτερ κατέστρεψε την παραθαλάσσια λουτρόπολη Κινοσάκι στη Θάλασσα της Ιαπωνίας. Οι περισσότερες κατοικίες ήταν ξύλινες και οι φωτιές που ξέσπασαν μετά τον σεισμό εξαπλώθηκαν γρήγορα. Σε λίγες ώρες, σχεδόν όλη η πόλη είχε γίνει στάχτη. Περίπου 283 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και οι παραδοσιακοί ξενώνες ryokan υπέστησαν σοβαρές ζημιές.

Οι ιδιοκτήτες των πανδοχείων βρέθηκαν μπροστά σε μια κρίσιμη επιλογή: να ανταγωνιστούν για τα ελάχιστα οικονομικά αποθέματα ή να συνεργαστούν για την ανακατασκευή του τόπου τους.

Διάλεξαν το δεύτερο δρόμο. Πραγματοποίησαν πάνω από εκατό κοινές συνελεύσεις και κατέληξαν σε μια σχεδόν παράδοξη ιδέα για τα δυτικά επιχειρηματικά πρότυπα: να δουν ολόκληρη την πόλη ως έναν ενιαίο ξενοδοχειακό χώρο. Κάθε πανδοχείο θα λειτουργούσε σαν «δωμάτιο»,οι δρόμοι θα ήταν διάδρομοι και τα δημόσια λουτρά θα εξυπηρετούσαν τις ανάγκες όλων χωρίς ιδιωτική κατοχή.

Η φιλοσοφία που υιοθέτησαν συνοψίζεται σε δύο λέξεις: kyozon-kyoei, που σημαίνει συνύπαρξη και κοινή ευημερία. Σήμερα, έναν αιώνα αργότερα, το Κινοσάκι συνεχίζει να ανθίζει με αυτήν την αρχή στο επίκεντρο της ανάπτυξής του.

Η Ιαπωνία είναι ένα από τα πιο αξιοσημείωτα παραδείγματα μακροχρόνιας επιχειρηματικής βιωσιμότητας παγκοσμίως. Περισσότερες από 33 χιλιάδες εταιρείες λειτουργούν εδώ και πάνω από έναν αιώνα ενώ περισσότερες από 140 έχουν ξεπεράσει τα πεντακόσια χρόνια ζωής.Ο όρος shinise αναφέρεται σε αυτές τις παλιές ιστορικές επιχειρήσεις που αντέχουν στον χρόνο.

Οι λόγοι πίσω από αυτήν τη μακροχρόνια ύπαρξη περιλαμβάνουν τη σταθερότητα των θεσμών καθώς επίσης την κουλτούρα τελειοποίησης αλλά και τη σημασία της οικογενειακής διαδοχής. Ωστόσο υπάρχει μια διαφορετική αντίληψη σχετικά με το τι σημαίνει πραγματικά «επιβίωση».

Sτη δυτική σκέψη περί επιχειρήσεων η επιτυχία συχνά εκλαμβάνεται ως ατομική νίκη ενώ στην ιαπωνική προσέγγιση θεωρείται ότι η βιωσιμότητα μιας εταιρείας είναι άμεσα συνδεδεμένη με την υγεία του οικοσυστήματος γύρω της – συμπεριλαμβανομένων ακόμη και των ανταγωνιστών της.

Aυτή η φιλοσοφία εκφράστηκε πιο συστηματικά το 1997 όταν ο Ριουζαμπούρο Κάκου παρουσίασε στο Harvard Business Review τις αρχές του Kyōsei — μιας έννοιας που υποδηλώνει «ζούμε μαζί». Ο Κάκου δεν ήταν απλά ένας θεωρητικός αλλά είχε βιώσει προσωπικά τον πόλεμο στο Ναγκασάκι όταν έπεσε η ατομική βόμβα εκεί στα νεανικά του χρόνια — γεγονός που επηρεάζει βαθιά τον τρόπο σκέψης του σχετικά με τη συλλογική ευθύνη.

Κατά τον ίδιον, η πραγματική ανθεκτικότητα ενός οργανισμού ή ενός ανθρώπου δεν βασίζεται αποκλειστικά στη χρηματοοικονομική δύναμη αλλά αναπτύσσεται μέσω διαρκών συνεργασιών:

• Pρώτο στάδιο: Αυτάρκεια – Η δυνατότητα αυτοστήριξης χωρίς κατάρρευση στις πρώτες δυσκολίες;
• Dεύτερο στάδιο: Σχέσεις – Η κατανόηση ότι μια κοινότητα ή εταιρεία προχωρά μόνο όταν όλοι μοιράζονται κοινούς στόχους;
• Tρίτο στάδιο: Συνεργασία – Η σύνθεση δυνάμεων μεταξύ προμηθευτών, πελατών ακόμα κι ανταγωνιστών;

Aυτός υποστήριξε πως οι “αντίπαλες” εταιρείες δεν χρειάζεται πάντα να αντιμετωπίζονται ως εχθροί αλλά μπορούν επίσης να συμβιώσουν μέσα σε ένα πλαίσιο αμοιβαίου οφέλους — όπως έκανε π.x., η Canon συνεργάζοντας επί σειρά ετών με την Hewlett-packard παρέχοντας τεχνικές λύσεις στους εκτυπωτές τους παρά τον ανταγωνισμό τους στην αγορά.

Aυτή η προσέγγιση φαίνεται σχεδόν επαναστατική σήμερα όπου κυριαρχεί ο κανόνας εξάλειψης αντιπάλων όμως ιστορίες ανθεκτικών οργανισμών δείχνουν πως αυτοί δεν καταστρέφουν το περιβάλλον μέσα στο οποίο δραστηριοποιούνται· αντιθέτως εργάζονται για τη διατήρηση ενός υγιούς οικολογικού ιστού γύρω τους.
Μπορεί μία επιχείρηση προσωρινά να νικήσει τον αντίπαλό της όμως αυτό μπορεί τελικά να οδηγήσει στη διάλυση των ίδιων των συνθηκών ύπαρξής της.
Το Κινοσάκι είχε καταλάβει αυτήν την αλήθεια πολύ πριν γίνει αντικείμενο θεωρίας: Αν έπεφτε αυτή η πόλη όλοι οι ξενώνες θα κατέρρεαν μαζί!

Eπίλογος

Mε φόντο αυξανόμενες γεωπολιτικές εντάσεις κι οικονομικούς περιορισμούς αυτήν την ιδέα αποκτά ιδιαίτερη αξία σήμερα· απαιτείται ένα βιώσιμο σύστημα μέσα στο οποίο διεξαγεται ο ανταγωνισμός.
H φιλοσοφία Kyōsei δε σβήνει τις φιλοδοξίες ούτε εξιδανικεύει τις αδυναμίες· απαιτεί δύναμη! Μόνον όσοι αισθάνεται ασφαλείς μπορούν πράγματι ν’ ανοίξουν προς συνεργασία χωρίς φόβο εξαφανισμού.
H γενναιοδωρία λοιπόν μετατρέπεται σ’ στρατηγικής φύσης κίνηση μακρού χρόνου.
Ίσως γι’ αυτό οι πιο ανθεκτικοί οργανισμοί στον κόσμο—είτε πρόκειται για επιχειρήσεις είτε πολιτισμούς—καταλήγουν σ’ένα συμπέρασμα: H διάρκεια δεν είναι προσωπικό επίτευγμα· κανείς δε ζει μόνος πολύ!