Η Σχέση της Ελλάδας με τους Έλληνες του Εξωτερικού: Νέα Δυναμική
Τα τελευταία χρόνια, η σύνδεση της Ελλάδας με τους Έλληνες που ζουν και εργάζονται στο εξωτερικό αποκτά νέα διάσταση. Αυτή η αλλαγή αποτυπώνεται στα αποτελέσματα της έρευνας «OECD Diaspora Review Greece», που εκπονήθηκε από τον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) σε συνεργασία με το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης και Ηλεκτρονικού Περιεχομένου (ΕΚΤ). Η εν λόγω έρευνα προσφέρει μια λεπτομερή εικόνα για την ελληνική διασπορά στις χώρες μέλη του ΟΟΣΑ, αναλύοντας τις μεταναστευτικές τάσεις των τελευταίων δεκαετιών καθώς και τα δημογραφικά, εκπαιδευτικά και επαγγελματικά χαρακτηριστικά των Ελλήνων που βρίσκονται στο εξωτερικό. Επιπλέον, εξετάζει τις τάσεις επαναπατρισμού, τη διεθνή κινητικότητα φοιτητών και ερευνητών από την Ελλάδα καθώς και τις δυνατότητες αξιοποίησης του ανθρώπινου δυναμικού της διασποράς προς όφελος της ελληνικής κοινωνίας.
Σύμφωνα με τα ευρήματα αυτής της έρευνας, παρατηρείται συνεχής αύξηση στον αριθμό των Ελλήνων πολιτών που επιστρέφουν στην πατρίδα τους από το 2021. Το 2023 υπήρξε χρονιά-σταθμός καθώς οι επιστροφές ξεπέρασαν για πρώτη φορά μετά την οικονομική κρίση του 2009 τις αναχωρήσεις. Αυτό σηματοδοτεί τη μετάβαση από το brain drain στο brain gain. Κατά τη διάρκεια των ετών 2023-2024 επέστρεψαν στην Ελλάδα περίπου 98.000 πολίτες ενώ μόλις 69.000 αποφάσισαν να μεταναστεύσουν ξανά. Αξιοσημείωτο είναι ότι έξι στους δέκα Έλληνες που είχαν φύγει κατά την περίοδο 2010-2025 έχουν ήδη επιστρέψει.
Η χώρα μας κατατάσσεται τέταρτη μεταξύ των χωρών του ΟΟΣΑ όσον αφορά τις επιστροφές πολιτών ενώ οι πρόσφατα επαναπατρισθέντες είναι συνήθως νεότεροι και πιο μορφωμένοι σε σύγκριση με τον γενικό πληθυσμό.
Δηλώσεις Υπουργών για τον Επαναπατρισμό
Ο Υπουργός Επικρατείας κ.Άκης Σκέρτσος δήλωσε: «Οι Έλληνες που εγκατέλειψαν τη χώρα κατά τη διάρκεια της κρίσης επιστρέφουν γιατί η σημερινή Ελλάδα είναι πιο ισχυρή απ’ ότι ήταν το 2019». Αναφέρθηκε επίσης στις πολιτικές που προωθούν την επιστροφή όπως η φορολογική μεταρρύθμιση υπέρ νέων έως 25 ετών καθώς επίσης στη στήριξη ευάλωτων ομάδων.
Η Υπουργός Εργασίας κα Νίκη Κεραμέως τόνισε πως «η επαναφορά του ελληνικού ανθρώπινου δυναμικού έχει στρατηγική σημασία». Από το 2019 έως το 2025 δημιουργούνται περισσότερες από μισό εκατομμύριο νέες θέσεις εργασίας ενώ ο μέσος μισθός πλήρους απασχόλησης έχει ξεπεράσει τα €1500.
Ο Υφυπουργός Εξωτερικών κ. Ιωάννης-Μιχαήλ Λοβέρδος υπογράμμισε ότι «η τάση επιστροφής αποκτά πλέον σταθερότητα» επιβεβαιώνοντας πως οι συμπατριώτες μας γυρίζουν όταν βλέπουν προοπτική στην Ελλάδα.
Στρατηγικές Πολιτικής για Διασύνδεση
Κατά τη διάρκεια συζήτησης σχετικά με στρατηγικές πολιτικής για να ενισχυθεί η σύνδεσή μας με τους Έλληνες του εξωτερικού συμμετείχαν σημαντικοί παράγοντες όπως ο Πρέσβης Γιώργος Παγουλάτος και άλλοι αξιωματούχοι κυβερνητικών οργανισμών.
Aναδείχθηκαν προκλήσεις όπως η ψηφιοποίηση διαδικασιών επαναπατρισμού αλλά κυρίως ο τρόπος ενίσχυσης μιας πιο εξωστρεφούς σχέσης μεταξύ Ελλάδας και διασποράς ώστε να διευκολυνθεί η διαδικασία αυτή στο μέλλον.
Η Ελληνική Διασπορά και η Επιστροφή των Πολιτών
Η ελληνική διασπορά έχει αναδειχθεί σε σημαντικό παράγοντα για την ανάπτυξη της χώρας μας.Οι Έλληνες που ζουν στο εξωτερικό φέρνουν μαζί τους πολύτιμες γνώσεις και εμπειρίες που μπορούν να συμβάλλουν στην πρόοδο της Ελλάδας.
Διεθνής Κινητικότητα
Η διεθνής κινητικότητα σημαίνει ότι οι Έλληνες πολίτες έχουν τη δυνατότητα να αποκτούν δεξιότητες και εμπειρίες από άλλες χώρες, κάτι που μπορεί να είναι θετικό για την Ελλάδα.
Αναγκαία Στρατηγική για την Επιστροφή
Για να ενισχυθεί η επιστροφή των Ελλήνων από το εξωτερικό, απαιτείται μια στρατηγική που θα περιλαμβάνει τη δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών εργασίας και στήριξης.
Ερωτήσεις & Απαντήσεις
- Πώς μπορεί η ελληνική διασπορά να γίνει στρατηγικό πλεονέκτημα;
- Pοιητική πολιτική για την επιστροφή;
Μέσω της αξιοποίησης των δεξιοτήτων και γνώσεων των αποδήμων, καθώς επίσης με τη δημιουργία δικτύων συνεργασίας μεταξύ τους.
Aπαιτείται μια ολοκληρωμένη προσέγγιση που θα περιλαμβάνει οικονομικά κίνητρα αλλά και υποστήριξη σε θέματα στέγασης και εκπαίδευσης.
Επιχειρηματικές Ανισότητες και Πολιτική Στρατηγική
Η συγκέντρωση αυτή απλά αναδεικνύει το γεγονός ότι εκεί βρίσκονται οι περισσότερες θέσεις υψηλής ειδίκευσης,τα πανεπιστήμια,τα ερευνητικά κέντρα και τα μεγαλύτερα επιχειρηματικά δίκτυα.
Απαιτείται, σε κάθε περίπτωση, καλύτερη σύνδεση των πολιτικών επιστροφής με τα περιφερειακά οικοσυστήματα καινοτομίας.
Η επιστροφή ανθρώπινου κεφαλαίου δεν πρέπει να αποτελεί πολιτική μόνο για τα δύο μεγαλύτερα αστικά κέντρα, αλλά εργαλείο παραγωγικής και δημογραφικής αναζωογόνησης ολόκληρης της χώρας.
Στόχοι Πολιτικής
- Ουσιαστική σύνδεση και συμμετοχή από το εξωτερικό.
- Προσωρινή ή επαναλαμβανόμενη κινητικότητα.
- Οριστική επιστροφή και μακροχρόνια επανένταξη.
Το κρίσιμο είναι οι Έλληνες του εξωτερικού να μην αντιμετωπίζονται μόνο ως άνθρωποι που πρέπει να πειστούν να επιστρέψουν…
Δράσεις Υποστήριξης
Mέσω του ReBrain Greece:
Στρατηγικές Παρέμβασης
Η διασύνδεση με τη διασπορά έχει αποκτήσει ένα περισσότερο ολοκληρωμένο στρατηγικό πλαίσιο μέσα από το Στρατηγικό Σχέδιο για τον Απόδημο Ελληνισμό 2024–2027…