Τα συνταξιοδοτικά συστήματα παγκοσμίως βρίσκονται αντιμέτωπα με μια αυξανόμενη δημογραφική κρίση, καθώς οι άνθρωποι ζουν περισσότερο, οι γεννήσεις μειώνονται και ο αριθμός των εργαζομένων που υποστηρίζουν τις συντάξεις μειώνεται σε σχέση με τους συνταξιούχους.
Αυτή η κατάσταση επιβαρύνει οικονομικά τα ταμεία και εντείνει τις ανησυχίες σχετικά με την ικανότητά τους να καταβάλλουν τις αναμενόμενες συντάξεις στις επόμενες γενιές. Επιπλέον,οδηγεί ορισμένα ταμεία στην αναζήτηση υψηλότερων αποδόσεων μέσω πιο ριψοκίνδυνων επενδύσεων.
«Είναι μια ωρολογιακή βόμβα», δήλωσε στο CNBC ο Σεμπαστιέν Μπετερμιέ, εκτελεστικός διευθυντής του International Center for Pension Management, τονίζοντας ότι η αύξηση της μακροχρόνιας ζωής επιβαρύνει ολοένα περισσότερο τα συνταξιοδοτικά συστήματα.
Λιγότερες γεννήσεις και μεγαλύτερη διάρκεια ζωής
Η σοβαρότητα του ζητήματος αποτυπώνεται στον δείκτη Marsh CFA Institute global Pension Index 2026. Από τα 55 εξεταζόμενα συστήματα, τα 43 προέρχονται από χώρες όπου ο δείκτης γονιμότητας είναι κάτω από το επίπεδο αναπαραγωγής του πληθυσμού, που υπολογίζεται σε 2,1 παιδιά ανά γυναίκα. Σε 23 από αυτά, ο δείκτης είναι κάτω από 1,5 παιδιά ανά γυναίκα.
Παράλληλα, στις πιο ανεπτυγμένες περιοχές του κόσμου το προσδόκιμο ζωής στα 65 χρόνια έχει αυξηθεί κατά περίπου 50% από το 1950. Σήμερα κάποιος που φτάνει στα 65 μπορεί να περιμένει ότι θα ζήσει άλλα περίπου είκοσι χρόνια.
Αυτό σημαίνει ότι οι φορείς κοινωνικής ασφάλισης καλούνται να παρέχουν παροχές για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα ενώ η αναλογία εργαζομένων προς συνταξιούχους προβλέπεται να μειωθεί περαιτέρω.
«Καθώς η μακροχρόνια ζωή αυξάνεται, τόσο περισσότερα χρόνια πρέπει να καλύπτουν οι φορείς κοινωνικής ασφάλισης», εξήγησε ο Μπετερμιέ προειδοποιώντας για το βάρος που μεταφέρεται στις επόμενες γενιές.
Συντάξεις: Διαφορετικοί κίνδυνοι για κάθε σύστημα
Οι δημογραφικές αλλαγές έχουν διαφορετικές επιπτώσεις στα δύο κύρια μοντέλα σύνταξης. Στα συστήματα καθορισμένων παροχών όπου υπάρχει συγκεκριμένο επίπεδο σύνταξης προβλεπόμενο εκ των προτέρων, η μεγαλύτερη διάρκεια ζωής των δικαιούχων αυξάνει τις συνολικές υποχρεώσεις των φορέων.
Aντίθετα στα συστήματα καθορισμένων εισφορών όπου οι παροχές εξαρτώνται από τις εισφορές και τις αποδόσεις των επενδύσεων κινδυνεύουν οι δικαιούχοι να εξαντλήσουν τις αποθήκες τους εάν ζήσουν περισσότερο απ’ όσα είχαν σχεδιάσει ή εάν οι επενδυτικές αποδόσεις δεν είναι αρκετές.
Iδιαίτερα πιεσμένα είναι τα διανεμητικά συστήματα όπου οι εισφορές των σημερινών εργαζομένων χρηματοδοτούν κυρίως τη σύνταξη των τωρινών συνταξιούχων.Όταν μειώνονται οι εργαζόμενοι ενώ αυξάνονται οι συνταξιούχοι γίνεται δυσκολότερη η ισορροπία αυτού του μοντέλου.
Kινδύνους αντιμετωπίζουν επίσης και τα πλήρως κεφαλαιοποιητικά ταμεία που επενδύουν εισφορές για τη χρηματοδότηση μελλοντικών παροχών. Καθώς περισσότερα μέλη βγαίνουν στη σύνταξη μπορεί να υπάρξει υπέρβαση εκροών έναντι νέων εισφορών δημιουργώντας ανάγκες για άμεσα διαθέσιμα κεφάλαια.
Aυτή η πίεση οδηγεί κάποιες φορές σε επιλογές υψηλότερου κινδύνου αλλά και δυνητικού κέρδους όπως ιδιωτικά κεφάλαια (private equity), υποδομές ή ιδιωτική πίστωση (private credit). «Μπορείς να προσπαθήσεις για υψηλότερες αποδόσεις αλλά αυτό απαιτεί την ανάληψη μεγαλύτερου κινδύνου», ανέφερε ο Μπετερμιέ.
Kατά τον Ζαν-Πιερ Ομπρί της Centre for retirement Research στο Boston College παρατηρούμε πως πολλά Ταμεία στρέφονται προς πιο επικίνδυνες επιλογές αν και αυτή η τάση ποικίλει μεταξύ αγορών. Ως παράδειγμα ανέφερε ότι πολλά πολιτειακά και τοπικά κυβερνητικά Ταμεία στις ΗΠΑ κρατούν γύρω στο 20% της περιουσίας τους σε κρατικά χρεόγραφα ενώ μεγάλο μέρος άλλης περιουσίας κατευθύνεται σε μετοχές ή ιδιωτικές συμμετοχές γεγονός που ενδέχεται να τους εκθέτει σε περισσότερους κινδύνους συγκριτικά με αντίστοιχα Ταμεία στην Ευρώπη ή τον Καναδά.
Sτην Αυστραλία σχεδόν το ένα τρίτο όλων των Ταμείων παρουσίασαν αρνητικές καθαρές χρηματικές Ροές κατά την τελευταία τριετία σύμφωνα με έκθεση της Australian Prudential Regulation Authority του έτους αυτού. Δηλαδή πληρωμές προς δικαιούχος ξεπέρασαν αυτές που έγιναν ως νέες εισφορές στα Ταμεία αυτά.»
Mην θεωρούν όλοι απαραίτητη την αύξηση του κινδύνου
< p >Η γήρανση δεν οδηγεί όλους τους διαχειριστές κεφαλαίων στην ίδια στρατηγική .< p >Ο Ντέβιν Ελία , διευθύνων σύμβουλος ενός Αυστραλιανού Συν/κού Ταμείου , επισήμανε πως αυτές μεταβολές αποτελούν μόνο έναν παράγοντες στους οποίους βασίζονται αποφάσεις . Υπογράμμισε τη σημασία διαφορών χαρτοφυλακίων μεταξύ κατηγοριών περιουσιακών στοιχείων , γεωγραφικών περιοχής καθώς επίσης ανάγκη προσδιορισμού πιθανότητας κερδώας σχέσης .
< p >Επιπλέον , εξέφρασε πεποίθηση πως κυβερνήσεις διαθέτουν μέσα ώστε ν’ αμβλύνονται συνέπειες γήρανσης όπως πολιτική μεταναστεύσεως καθώς αξιοποίηση τεχνικών ώστε ν’ ενισχυθεί παραγωγικότητα . Οι δημογραφικές αλλαγείς μπορούν επίσης ν’ ανοίγουν ευκαιρίες στους κλάδου σχετιζόμενο μ’ ανάγκες ηλικιωμένων .
Sυντάξεις: Το αμερικανικό παράδειγμα υπό πίεση
< p >Οι συνέπειες ήδη φαίνεται έντονα στις Ηνωμένες Πολιτείες . Σύμφωνα μ’ έκθεση Old-Age adn Survivors Insurance Trust Fund ,του οργανισμού χρηματο δότησης πολλαπλών εκατοντάδων χιλιάδων Αμερικανικών Συν/κών Παρόχωρων , προβλέπονται εξαντλήσει πόρων τέλους τρίτου τμήματος έτους ’32 .< p >Η εξάντλησή πόρων δε συνεπάγεται απαραίτητα πλήρης στάσιμο πληρωμών αφού συνεχίζει συλλογισμός ποσά όμως χωρίς αλλαγήσεις θα περιορίζετε δυνατότητα καταβολής συνολικά ποσά πρόβλεψης .
< P >Το ευρύ θέμα παραμένει κοινό πολλές φορές : μεγάλες περίοδο σπουδαίας αύξησης απαιτούν χρήμα ενώ μικρή εργασία περιορίζει βάση φόρου !
< P >Διατήρηση βιωσιμότητας θα χρειαστεί σωστό κράμα πολιτικών οικονομίας ασφαλιστικών μέτρων ανάπτυξης εργασίας επιλογής θεμάτων καθώς δυνατότητας κυβερνήσεων προσαρμογή δημογραφικών αλλαγιών !