Η Κληρονομιά του Τσερνόμπιλ στην Ελλάδα

«Όλοι έχουμε βιώσει τις συνέπειες του Τσερνόμπιλ» είναι μια φράση που συχνά αναφέρουν οι μεγαλύτεροι,μιλώντας για το πυρηνικό ατύχημα του 1986,το οποίο άφησε ανεξίτηλο σημάδι σε ολόκληρη την Ευρώπη. Το τραγικό γεγονός είχε ως αποτέλεσμα άμεσους θανάτους -περίπου 31 εργαζομένων και πυροσβεστών τους πρώτους μήνες- ενώ οι μακροχρόνιες επιπτώσεις εκτιμάται ότι κόστισαν τη ζωή χιλιάδων ανθρώπων. Επιπλέον, εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις εστίες τους λόγω των εκκενώσεων, με τον πανικό να εξαπλώνεται σε όλη την Ευρώπη, συχνά πιο έντονα από τον ίδιο τον κίνδυνο της ραδιενέργειας.

Στις 5 Μαΐου 1986, το ραδιενεργό νέφος έφτασε και στη χώρα μας προκαλώντας ανησυχία και ακραίες αντιδράσεις. Δημοσιεύματα και δηλώσεις κρατικών φορέων ενίσχυσαν τους φόβους σχετικά με την ασφάλεια των τροφίμων, κυρίως γαλακτοκομικών προϊόντων αλλά και φρούτων και λαχανικών. Σύμφωνα με ανεπίσημα στοιχεία της εποχής,από τον Μάιο του ’86 έως τον Μάιο του ’87 καταγράφηκαν στην Ελλάδα περισσότερες από 1.500 έως 2.500 εκτρώσεις λόγω της ανησυχίας για πιθανές τερατογενέσεις εξαιτίας της ακτινοβολίας.

Τα Αίτια πίσω από την Καταστροφή

Ποιες είναι όμως οι πραγματικές αιτίες πίσω από την καταστροφή στο Τσερνόμπιλ; Ποιος ήταν ο πραγματικός αντίκτυπος και ποιες οι συνέπειές του στη χώρα μας; Υπάρχει πιθανότητα να επαναληφθεί αυτός ο «εφιάλτης» με ένα νέο πυρηνικό ατύχημα στο μέλλον;

“Δεν δώσαμε αρχικά σημασία στις προειδοποιήσεις”, λέει ο Νικόλαος Πετρόπουλος, αναπληρωτής καθηγητής στο Εργαστήριο Πυρηνικής Τεχνολογίας του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου (ΕΜΠ). Στην περιοχή κοντά στην Κατεχάκη βρίσκεται ένα εργαστήριο που φυλάει δείγματα εδάφους που συλλέχθηκαν κατά τη διάρκεια εκείνης της περιόδου.

“Ως φοιτητές τότε δεν πιστεύαμε ότι θα επηρεαστούμε”, συνεχίζει ο Πετρόπουλος. “Αλλά τα αποτελέσματα των μετρήσεων μας διέψευσαν”. Οι πρώτες ενδείξεις έδειξαν ότι η κατάσταση ήταν πιο σοβαρή απ’ όσα υποθέταμε αρχικά.

Το Ατύχημα: Ανθρώπινο Λάθος ή Δυσλειτουργία;

Το συμβάν έχει απασχολήσει έντονα επιστήμονες αλλά και τα μέσα ενημέρωσης καθώς έχουν δημιουργηθεί πολλές σειρές και ταινίες γύρω από αυτό το θέμα. Ο Πετρόπουλος θεωρεί πως “ήταν σίγουρα ανθρώπινο λάθος”.Παρά τις κριτικές για την τεχνολογία των αντιδραστήρων εκείνης της εποχής, αν είχαν τηρηθεί σωστά οι διαδικασίες λειτουργίας δεν θα είχαμε φτάσει σε αυτήν την κατάσταση.

Διαχείριση Κρίσης: Η Ανθρώπινη Διάσταση

“Η διαχείριση μιας τέτοιας κρίσης εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το ανθρώπινο δυναμικό”, σημειώνει ο καθηγητής Πετρόπουλος προσθέτοντας πως γραφειοκρατικά προβλήματα μπορεί να αποβούν μοιραία όπως αποδείχθηκε σε άλλα σύγχρονα ατυχήματα όπως αυτό στη Φουκουσίμα.

“Ο Πανικός γύρω από τα Γαλακτοκομικά”

“Στην Ελλάδα τότε υπήρχαν πολιτικές αντιπαραθέσεις”, θυμάται ο καθηγητής καθώς η κατάσταση περιπλέκεται ακόμα περισσότερο λόγω πολιτικού κλίματος που επικρατούσε τότε στη χώρα.

“Χαρτογράφηση Ραδιενέργειας”

“Ο καθηγητής Σιμόπουλος ξεκίνησε μια σημαντική προσπάθεια χαρτογράφησης περιοχών όπου είχε πέσει υλικό.”

Οι Πραγματικοί Κίνδυνοι

“Η φυσική ακτινοβολία είναι πολύ πιο επικίνδυνη.”